Aanstaande zaterdag 6 september begint in de tweede stad van Griekenland voor de 89ste keer de Thessaloniki International Fair (TIF). In het Grieks spreek men van ΔΕΘ (Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης).
In hoeverre de beurs “international” kan worden genoemd, daar kun je over discussiëren. Als je er rondloopt, zie je namelijk vooral kiosken van Griekse bedrijven en zelfs van Griekse ministeries. De Griekse oligarchen, met hun kranten, radio- en televisiezenders en kranten, maken er ook steevast hun opwachting. Kiosken van internationale spelers zijn in de minderheid. Oh ja, en de frappé koffie is in 1957 op de Thessaloniki International Fair uitgevonden.
Er zullen op de ΔΕΘ/TIF wel deals worden gesloten, en geïnteresseerden zullen er wellicht wel een en ander naar hun gading vinden. Maar sinds jaren is de beurs het moment waarop de Griekse premier zijn regeringsprogramma voor het volgende jaar aankondigt. Ook oppositieleiders komen er een speech houden, en de camerás zijn eigenlijk enkel op die reden op de «συμπροτεύσα» (de co-hoofdstad) gericht. Ook ex-premier Tsipras maakt er dit jaar zijn opwachting: hij zal spreken aan de vooravond van de beurs, op de Fifth Thessaloniki Metropolitan Summit, een congres van The Economist.
ΔΕΘ is ook het moment om een beleid bij te sturen, wanneer de opiniepeilingen negatief uitvallen voor de regering. Drukkingsgroepen kunnen vaak de agenda bepalen van wat er zal worden aangekondigd. Noem het cadeautjestijd in de hoop dat de publieke opinie weer positief tegenover de regering staat.
Cadeautjes vielen er niet te rapen in de jaren dat de trojka in Griekenland was neergestreken. Nu dat niet langer het geval, heeft Griekenland wat meer speelruimte, maar er mag niet worden afgeweken van de afspraak om bijvoorbeeld tot 2060 een primair surplus op de begroting te scoren.
De eerste opiniepeiling na de vakantie, die vorige week werd gepubliceerd, was vernietigend voor de regering. Hoewel premier Mitsotakis nog steeds als de meeste bekwame persoon werd gezien om premier te zijn (na “niemand” die op de eerste plaats staat), voelt hij de hete adem van Alexis Tsipras in zijn nek. Ondanks het feit dat we niet eens weten of Tsipras eigenlijk zinnens is om een partij te leiden.
Het grootste probleem in Griekenland op dit moment, is de toenemende levensduurte en de belastingsdruk. Gezien er van echte economische groei eigenlijk niet echt sprake is, haalt Griekenland zijn primair surplus door hoge belastingen te heffen. Dat op een moment dat de lonen nauwelijks stijgen, waardoor de Grieken nauwelijks rond kunnen komen. Ik hoef het niet nog eens te vermelden: u heeft het al in vorige posts gelezen.
In de eerste helft van 2025 heeft Griekenland een bijzonder groot primair surplus gehaald, en dat wordt triomferend rondgebazuind in de regeringsgezinde media. Ik ken geen enkel ander land dat van een primair surplus op de begroting een nieuwsitem maakt.
Een groot deel van dat primair surplus wordt behaald door de hoge BTW. Dat is indirecte belasting die de hele bevolking raakt. En je hoeft geen econoom te zijn om te begrijpen dat door de hoge BTW in Griekenland de inflatie hier steevast een stuk hoger ligt dan in de rest van de EU. Op zich staat het de Griekse regering vrij om de BTW te verlagen, maar dat gebeurt dus niet.
En dat zal ook niet gebeuren na de aankondigingen van Mitsotakis op de ΔΕΘ. Hoewel er cadeuatjes zullen worden uitgedeeld. Bedoeling is om weer aansluiting te vinden bij de middenklasse. Daarom zal de Griekse premier een pakket belastingverlagingen van 1,5 miljard euro aankondigen, dat kan oplopen tot 2 miljard euro met aanvullende maatregelen in de komende maanden.
Volgens een rapport van adviesbureau TENEO bestaat de kern van het plan uit de verhoging van de belastingvrije drempel van 8.636 naar 10.000 euro, de aanpassing van de belastingschaal voor inkomens tot 50.000 euro en een reeks ingrepen ten gunste van gezinnen met kinderen, met bijzondere aandacht voor grote gezinnen. Zeker positief.
De redenering is dat het grote surplus ruimte geeft om iets aan de bevolking terug te geven. Maar het is een beetje een geforceerde redenering. Het surplus komt er door de bevolking extra te belasten, om dan dat belastinggeld te gaan uitgeven op een manier alsof het er is gekomen doordat de regering een goed beleid voert.
Het discous van de regering koppelt het pakket met belastingsverlagingen niet alleen aan het verbeteren van de overheidsfinanciën, maar ook aan de grote demografische uitdaging waar het land voor staat (zie mijn vorige post). De politieke inzet blijft echter hoog: de verwachtingen zijn hooggespannen en de vraag voor de premier is of de aankondigingen genoeg zullen zijn om het tij te keren in de aanloop naar de cruciale parlementsverkiezingen van 2027, want de opiniepeilingen wijzen er op dat de regeringspartij er niet zal in slagen om een parlementaire meerderheid te halen (tenzij de premier zinnens is om aan de kieswet te morrelen – iets wat we ook al gelezen hebben in de pers).
Het was de middenklasse die voor de triomfantelijke verkiezingsoverwinningen van Nea Dimokratia in 2019 en 2023 zorgde, maar veel van deze huishoudens voelen zich vandaag de dag uitgeknepen en geloven niet dat ze hebben geprofiteerd van het economische herstel van Griekenland sinds 2019.
Het gevaar voor Mitsotakis is dat de verwachtingen hoog gespannen zijn en dat de maatregelen misschien niet echt veel resultaat zullen meebrengen. Het risico bestaat ook dat zijn partij na zijn toespraak in Thessaloniki slechts een kleine stijging in de peilingen zal halen, een stijging die snel zou kunnen verdwijnen als de structurele zwakheden niet worden aangepakt – of als de “hete hangijzers” zoals de corruptieschandalen die de regering de afgelopen maanden hebben geteisterd – opnieuw in de schijnwerpers komen te staan.