Zoals we dat gewend zijn van een premier, heeft Kyriakos Mitsotakis gisteren op de Handelsbeurs van Thessaloniki een aantal maatregelen aangekondigd die de levensduurte zouden moeten aanpakken, en die het leven wat draaglijker zouden moeten maken. Allemaal binnen het keurslijf van het primaire surplus waaraan Alexis Tsipras het land heeft vastgetekend tot 2060. Hij deed dat terwijl weer eens tienduizenden op het Syntagmaplein bij elkaar waren gekomen om te protesteren tegen het feit dat de onderzoeksrechter het strafdossier naar de oorzaken van de treinramp van Tempi heeft gesloten, zonder dat er enige vorm van rekenschap is gegeven (zoals verwacht). “Moordenaars”, zo klonk het in het centrum van Athene, terwijl een glimlachende Mitsotakis zijn maatregelen aankondigde.

De maatregelen kosten in totaal 1,6 miljard euro, en dat bedrag wordt afgetrokken van het boven verwachtingen primaire surplus. Om het volks te zeggen: een deel van de inkomsten van de loodzware belastingen die de hele samenleving treft, zal worden gebruikt om de last van bepaalde bevolkingsgroepen te verlichten.

Welke maatregelen heeft Mitsotakis aangekondigd?

Ten eerste worden vanaf 2026 de basistarieven met 2 punten verlaagd voor alle belastingplichtigen, terwijl voor jaarlijkse inkomens tussen 40.000 en 60.000 euro een tussentarief van 39% wordt toegevoegd. De verlaging is nog groter voor gezinnen, afhankelijk van het aantal kinderen. Bedoeling is om zo het lage geboortecijfer aan te pakken.

Voor gezinnen met kinderen worden de belastingtarieven met 2% verlaagd, afhankelijk van het aantal kinderen, terwijl voor gezinnen met 4 of meer kinderen het tarief op nul komt te staan. Voor een gezin met een jaarinkomen van 10.000 – 20.000 euro (ja, die zijn er in Griekenland) wordt het belastingtarief van 22% bijvoorbeeld verlaagd tot:

• 18% met één kind
• 16% met twee kinderen
• 9% met drie kinderen
• 0% met vier of meer kinderen

Het jaarlijkse voordeel voor een werkende ouder met een inkomen en twee kinderen wordt geschat op 600 euro, met drie kinderen op 1.300 euro en met vier kinderen op 1.680 euro. Heel ver loop je daar niet mee, en de maatregel lijkt me daarom meer een symbolisch karakter te hebben.

Voor een inkomen van 30.000 euro wordt het jaarlijkse voordeel geschat op 400 euro voor een koppel zonder kinderen, 800 euro met 1 kind, 1.200 euro met 2 kinderen, 2.100 euro met 3 kinderen en 4.100 euro met 4 kinderen. Het voordeel verdubbelt als beide ouders werken.

Ook worden de gemiddelde kosten voor huisvesting en voertuigen voor 500.000 belastingbetalers met ongeveer 30% verlaagd.

Ten tweede wordt er een belastingvermindering voor jongeren tot 30 jaar voorzien. Om jongeren te helpen die aan hun carrière beginnen, heeft de premier aangekondigd dat jongeren tot 25 jaar geen inkomstenbelasting hoeven te betalen over inkomsten tot 20.000 euro. Jongeren tussen 25 en 30 jaar zullen worden belast tegen een verlaagd tarief van 9%.

In een poging om de huurprijzen die burgers daadwerkelijk betalen openbaar te maken (soms is de werkelijke huurprijs hoger dan de prijs die door de eigenaars wordt aangegeven, om zo belasting te ondruiken), heeft de premier aangekondigd dat hij de belasting op huurinkomsten gaat verlagen, wat voordelig is voor eigenaren van 150.000 onroerende goederen. Meer bepaald wordt er een extra tarief van 25 % toegevoegd voor inkomsten tussen 12.000 en 24.000 euro. De nieuwe schaal ziet er nu als volgt uit:

• 15 % voor inkomsten uit huurinkomsten tot 12.000 euro
• 25% voor inkomsten van 12.001 tot 24.000 euro
• 35% voor inkomsten van 24.001 tot 35.000 euro
• 45% voor inkomsten van meer dan 35.000 euro.

Tegelijkertijd wordt vanaf het nieuwe jaar de ENFIA-belasting (een “tijdelijke” belasting op onroerend goed, ingevoerd door de trojka)  voor de eerste woning in alle dorpen met minder dan 1.500 inwoners gehalveerd en vanaf 2027 afgeschaft.

Dit is een maatregel tegen de ontvolking, waarover ik het in een vorige post heb gehad. Of het een voldoende stimulans is om de Griekse periferie te versterken, zal nog duidelijk moeten worden. Die ENFIA belasting is op jaarbasis een paar euro’s.

Velen hadden gehoopt dat Mitsotakis de BTW zou verlagen (om zo de hoge inflatie tegen te gaan), maar dat is slechts gedeeltelijk gebeurd. De BTW wordt verlaagd met 30 % op afgelegen eilanden met minder dan 20.000 inwoners. Momenteel geldt de verlaagde BTW alleen op vijf eilanden, die de meeste vluchtelingen hebben moeten opvangen.

Om de krapte op de woningmarkt tegen te gaan, zullen 2.000 appartementen worden gebouwd in drie voormalige legerkampen voor officieren en voor burgers die geen eigen woning hebben.

De belastingaftrek voor investeringen in de Griekse markt op het gebied van defensie en voertuigbouw wordt verdubbeld. Deze steun kan oplopen tot 150 miljoen euro en is bedoeld om grote investeringen in defensie en de defensie-industrie te stimuleren, in het kader van de Europese richtlijnen ter versterking van de gemeenschappelijke veiligheid van de lidstaten.

De persoonlijke differentiatie voor 671.000 gepensioneerden, die de afgelopen jaren hun pensioen niet zagen stijgen vanwege het persoonlijke verschil, wordt met 50% verminderd en vanaf 2027 afgeschaft. Nu, wat is dat “persoonlijk differentiatie”? Vanwege de crisis zijn de salarissen in de openbare sector en de pensioenen verlaagd. Om te voorkomen dat oudere gepensioneerden of oudere ambtenaren met hoge salarissen een enorme daling zouden ondervinden, werd de persoonlijke differentiatie toegepast om de scherpe daling te verzachten. Hoewel de nieuwe pensioenen en salarissen van nieuwe ambtenaren dus aanzienlijk zijn gedaald, zijn de pensioenen van oudere gepensioneerden en de salarissen van oudere ambtenaren tot op zekere hoogte op peil gebleven dankzij de persoonlijke differentiatie (d.w.z. ze daalden niet zo sterk als die van nieuwe ambtenaren en gepensioneerden). En wees maar gerust dat deze maatregel genomen is met het oog om stemmen te ronselen bij de oudere bevolkingssegmenten.

Maar een heleboel problemen zijn onder de mat geveegd.

Terwijl het huisvestingsprobleem in Griekenland steeds groter wordt, zijn er geen concrete meetrgelen getroffen om het probleem aan te pakken, behalve dan de invoering van een nieuw belastingtarief voor inkomsten uit huur, waarvan de effectiviteit nogal twijfelachtig is. 

Volgens metingen van Eurostat bevinden de reële inkomens van de burgers in Griekenland zich momenteel op een dieptepunt en staat de reële koopkracht van de werknemers in Griekenland op de voorlaatste plaats in Europa (alleen Bulgarije scoort nog slechter). Ik zie dit met het aangekondigde pakket van belastingmaatregelen niet veranderen.

Tegelijkertijd werd er niets gedaan aan de inflatie en de indirecte belastingen. Het zijn trouwens de indirecte belastingen en de inflatie die de staatskas vullen, waaruit ook het geld voor dit pakket maatregelen kwam. De indirecte belastingen die de inflatie voeden en vooral de armste huishoudens treffen, blijven op hetzelfde niveau.

Jongeren tot 25 jaar krijgen een belastingvrijstelling voor inkomsten tot 20.000 euro. In werkelijkheid heeft deze maatregel slechts betrekking op een klein aantal jongeren, aangezien jongeren onder de 25 jaar die werken, een parttime salaris ontvangen dat al dicht bij de belastingvrije grens ligt.

Er is geen enkele maatregel die de kleine en middelgrote ondernemingen steunt. 1 op de 2 winkelhouders in Athene gaf vorige week aan dat ze verwachten dat ze de komende 3 jaar hun deuren gaan moeten sluiten als er niets verandert. Naar hun verzuchtigen heeft Mitsotakis niet geluisterd. Als de populaireit van Mitsotakis in de komende weken zal stijgen in de opiniepeilingen, dan zal dat voornamelijk te wijten zijn aan de communicatie rond de maatregelen die hij heeft aangekondigd. Het zal een paar maanden duren voor de bevolking merkt dat het werkelijke voordeel voor hen slecht miniem tot onbestaande zal zijn.