Ook dit jaar zijn we jammer genoeg weer niet ontsnapt aan de bosbranden. En ook dit jaar aan het begin van het brandseizoen zei de regering, bij monde van de bevoegde minister van  klimaatcrisis en civiele bescherming Yannis Kefalogiannis, helemaal klaar te zijn. Het land was nooit eerder zo beschermd, zo klonk het.

En dat zou het discours zijn voor de hele zomer. Het leek goed te gaan, met hier en daar branden die vrij snel onder controle waren omdat er drones waren ingezet en omdat de blusvliegtuigen en –helikopters vrij snel ter plaatse waren.

Maar in Chios ging het eind juni al fout. Op twee dagen tijd ging 10% van de oppervlakte van het eiland in de vlammen op, zoals te zien is op de satellietbeelden van NASA.

Meteen deden er geruchten de ronde dat er in de bodem van het eiland een zeldzaam metaal zit: antimoon. Dat gerucht komt niet uit de lucht vallen: al in januari van dit jaar had de overheid een aanbesteding uitgeschreven om antimoon te winnen, in een contract dat 5 jaar zou duren. De bewoners van Chios kwamen toen uit protest de straat op. De branden op Chios leken tijdens de eerste helft van de zomer de enige valse noot te blijven, tot begin augustus een brand uitbrak in Keratea, niet ver van de luchthaven van Athene. Ook hier gingen verschillende hectaren in de fik, maar gelukkig werd het ergste vermeden en bleef het nationale park van Sounion gespaard van het vuur.

Midden augustus ging het daarna helemaal fout: een groot deel van Zakynthos stond in brand, en verder brandde het ook in Philippiada, in Noord-Griekenland, terwijl een grote brand gevaarlijk dicht bij het centrum van Patras kwam.

De brandweer bleek niet opgewassen tegen zoveel brandhaarden tegelijk en de blusvliegtuigen konden niet overal tegelijk zijn.

En alsof dat nog niet genoeg was, brandde het in Chios voor de tweede keer, nu in het noordoosten. Alweer koren op de molen van de mensen die geloven dat het terrein dient te worden geëffend voor ontmijning van antimoon.

In totaal is dit jaar 22% van de oppervlakte van Chios afgebrand. De beelden zijn vreselijk.

Ondertussen stuurde de overheid via het noodnummer 112 berichten naar de getroffen gebieden waarin de bewoners werden opgeroepen om te evacuëren. Daar waar het systeem de vorige jaren nog berichten stuurde naar mensen die niet eens in de getroffen gebieden woonden, leek het dit jaar wel heel wat beter te werken. De overheid zet vol in op evacuatie om een ramp zoals in 2018 in Mati, waar meer dan 100 mensen om het leven kwamen, te vermijden. Eens te meer bleek het discours, dat de overheid klaar was voor het brandseizoen, niet echt te kloppen. Eens te meer zagen we dat de regering volop inzet op bestrijding van de branden (met meer drones, meer blusvliegtuigen, meer brandweer, meer blushelikopters, enz.) maar dat ze nog steeds heel weinig aan preventie doet. Een en ander heeft te maken met het feit dat er in Griekenland heel weinig onderzoek is gedaan naar de oorzaken van de branden. En net zulk onderzoek, zou je inzicht kunnen geven in hoe je het best aan preventie doet. Dimitris Karavellas, directeur van het WWF in Griekenland, legt het in dit artikel in de Engelstalige versie van Kathimerini glashelder uit: Wildfires: what we don’t know is what burns us

En wat doet de regering Mitsotakis steevast, als er kritiek begint te komen? De communicatiemachine volop laten draaien. Mitsotakis heeft daarvoor trouwens een zeer sterk team opgebouwd, onder leiding van communicatiespecialist Stan Greenberg die ook bij communicatiecampagnes voor Bill Clinton, Tony Blair en Isaac Herzog (de Israelische president) is geweest. Greenberg stuurt de communicatie van Mitsotakis via TikTok, WhatsApp en andere sociale media in goede banen. Hij zit ook achter dit filmpje:

In het filmpje zie je dat Mitsotakis de schuld voor de meeste branden – naast klimaatverandering – bij brandstichters legt. Hij is er trots op dat er dit jaar meer dan 300 brandstichters zijn aangehouden. En het moet maar eens afgelopen zijn met de straffeloosheid, zegt de Griekse premier nadat hij 6 jaar aan de macht is.

De brandstichters komen veel te makkelijk weg met lichte straffen, aldus Mitsotakis. Dus worden de straffen verhoogd. Dat is een praktijk die deze regering wel meer volgt. Ook de verkeerswetgeving is strenger geworden, maar het aantal verkeersdoden gaat daarmee niet naar beneden. Of het strengere beleid voor brandstichters wat gaat opleveren, is nog maar de vraag.

Want gaat het bij die 300 arrestaties van deze zomer allemaal om brandstichters? En zijn brandstichters de enige oorzaak van de bosbranden? De PR van de eerste minister lijkt dat wel te suggereren. Maar intern onderzoek van de Griekse brandweer heeft uitgewezen dat verouderde elektriciteitsleidingen van de maatschappij ΔΕΔΔΗΕ verantwoordelijk zijn voor 1 van de branden in Chios, en voor de brand in de buurt van Patras. De kabels hangen soms tussen de takken van kurkdroge bomen en als er veel elektriciteitsverbruik is, raken de leidingen oververhit, waardoor de gensters uit de (soms nog porceleinen) weerstanden springen. Daar zwijgt Mitsotakis in alle talen over. In de plaats van de brandweer, laat hij de politie onderzoek uitvoeren.

En kijk, ze hebben een brandstichter gevonden voor de brand nabij Patras! In de kranten zagen we een foto van de brandstichters die door mensen in de buurt zou zijn genomen.

De foto’s op zich zijn echt wel dun bewijs, en de eerste foto roept heel wat vraagtekens op. Het lijkt alsof de twee aan het poseren waren. De foto lijkt met een sterke flits te zijn genomen, en er lijken meer dan 1 fotograaf te zijn, want je ziet onderaan rechts de schaduw van iemand die een telefoon in de hand heeft en een foto lijkt te nemen. De jongemannen zelf beweerden dat ze wilden gaan kijken hoe ze konden helpen bij het blussen.

Ondertussen beweerde de politie dat een van de jongemannen op de foto zijn telefoon had weggegooid voor hij werd gearresteerd . De telefoon is daardoor niet in het bewijsmateriaal opgenomen, terwijl de ouders van de jongeman de telefoon wel degelijk op het politiebureau hebben zien liggen. Het lijkt er op dat de jongeman schuldig wordt gemaakt aan de brand die de derde grootste stad van Griekenland bedreigde. Waarom? Om de regering uit de wind te zetten? Het voorval doet me denken aan de branden van 2 jaar geleden, en meer bepaald die bij de Penteli-berg in het noorden van Athene. Daar werd ook een man gearresteerd nadat er beelden waren opgedoken waarop hij te zien was. Hij is toen 11 maanden gevangen gezet en nadien onschuldig verklaard (hij bleek een vrijwilliger te zijn), zoals hier in een artikel van Kathimerini beschreven. Maar om het discours van de regering kracht bij te zetten, dienen er blijkbaar brandstichters te worden gecreëerd. Ik zeg niet dat er geen brandstichters zijn, maar 300 op 1 zomer, dat lijkt me echt een beetje te veel van het goede. En ja, ik weet ook wel dat er mensen tussen zitten die bijvoorbeeld afval verbranden, of in de tuin met een slijpschijf aan de slag gaan. Maar dan nog. En op deze manier schrik je vrijwilligers af. Wie gaat er in godsnaam nog riskeren om de brandweer vrijwillig te helpen, als het gevaar bestaat dat je nadien gearresteerd kunt worden op beschuldiging van brandstichting?

En niet alleen brandstichters waren schuldig, volgens de regering. De minister van Volksgezondheid Adonis Georgiadis legt de schuld van de branden bij anarchisten en mensen die “toevallig” ook op pro-Palestijnse protesten te vinden zijn. Ook de burgemeester van Patras zou schuldig verzuim hebben gepleegd. Niet toevallig is Kostas Peletidis, de populaire burgemeester van Patras, zo wat de enige burgemeester van de communistische partij KKE in Griekenland, en dat is een doorn in het dogmatische oog.

De regeringsgetrouwe website Ellada24, die wordt geleid door de jongerenafdeling van Nea Dimokratia, ziet het zo:

Hij zou de evacuatiebevelen van het noodnummer 112 hebben genegeerd, en dat wordt hem ten laste gelegd. Zelf beweert Peletidis dat hij zijn vrijwillige brandweer en gemeentewerkers de opdracht heeft gegeven om er voor te zorgen dat de vuilnisbelt van de stad geen brand zou vatten, omdat daarmee de openbare gezondheid nog meer in de problemen zou komen. Het is vooral een politieke strijd, waar ik verder niet te diep wil op in gaan, omdat het ons te ver van het onderwerp van de branden zou leiden.

Ondertussen doen er kaarten de ronde die de omvang van de schade van de branden de afgelopen 6 jaar (sinds Mitsotakis aan de macht is) tonen. Je wordt er niet vrolijk van. Niet dat het vroeger met andere regeringen niet brandde, maar je kunt je vragen stellen of deze regering wel zo efficiënt is in het bestrijden van bosbranden als ze zelf beweert.

En als je gaat kijken naar het aantal hectares dan zijn afgebrand de laatste jaren, dan zie je dat vooral na 2019 enorme oppervlaktes in de vlammen zijn opgegaan. In cijfers ziet dat er zo uit:

In 2025 zijn er ongeveer 45.000 hectare afgebrand (cijfers tot 19 augustus), met meer dan 10.000 hectare in augustus. Historische gegevens uit het EFFIS-systeem laten het volgende zien:

• 2023: Ongeveer 161.008 hectare is verbrand, waarbij de Evros-brand de grootste in de geschiedenis van de EU is, met meer dan 93.000 hectare dicht bos.
• 2025 (tot 19 augustus): Ongeveer 45.000 hectare is verbrand.
• 2016: 31.707 hectare.
• 2017: 20.041 hectare.
• 2018: 12.037 hectare.
• 2019: 10.736 hectare.
• 2020: 14.915 hectare.

Er moet dringend voor worden gezorgd dat het beeld van een capabale regering overeind blijft. Daarom lijkt me het interview van minister van  klimaatcrisis en civiele bescherming Yannis Kefalogiannis in een krant vandaag veelzeggend: Zuid-Europa heeft de moeilijkste zomer van de afgelopen meegemaakt. Dat kan misschien wel het geval zijn voor Spanje, Portugal en Frankrijk, maar al bij al heeft Griekenland een zomer gekend zonder al te veel lange hittegolven (in tegenstelling tot de vorige jaren). Ik zal niet tegenspreken dat het allemaal niet makkelijk is, maar kunnen we nu eindelijk eens werk gaan maken van brandpreventie?