Afgelopen week heeft Panos Ruci, de vader van een van de dodelijke slachtoffers van de treinramp, zijn hongerstaking na 23 dagen beëindigd. Even ter herinnering: hij was met een stoeltje en een plakkaat naar het plein voor de Onbekende Soldaat gestapt, waar hij zich neerzette en aankondigde dat hij een hongerstaking begon tot zijn eisen werden ingewilligd. Die eisen waren niet zo verschillend van wat de meeste nabestaanden van de dodelijke slachtoffers verlangden: een DNA onderzoek van de stoffelijke resten om te bevestigen dat het inderdaad om zijn zoon ging, en toxicologische onderzoeken om na te gaan wat de precieze doodsoorzaak was.

Dat werd steevast geweigerd door zowel het Hooggerechtshof als het Hof van Beroep van Larissa waar het dossier nu ligt. DNA stalen zouden al zijn genomen, maar niet van alle delen vande stoffelijke resten die in doodskisten waren geplaatst. Overigens: de nabestaanden hebben die kist nooit zelf mogen openen, dus ze weten eigenlijk niet wat ze begraven hebben. Toxicologische onderzoeken zijn er niet gebeurd, waardoor een groot deel van de Griekse bevolking denkt dat men iets te verborgen had.

Experts die waren ingehuurd door de families van de nabestaanden beweerden dat er xylene zou zijn vervoerd door de goederentrein. Resten van xylene zou zijn gevonden op kledij van de slachtoffers, maar daar is nooit officieel onderzoek naar gedaan. Er waren ook geen videobeelden van de goederentrein die zouden kunnen aantonen dat er xylene werd vervoerd. Tot 2 jaar later, toen er toevallig een video opdook onder merkwaardige omstandigheden die bewees dat er geen xylene werd vervoerd. Toxicologisch onderzoek van de stoffelijke resten zou kunnen bewijzen dat er xylenε mee gemoeid was, maar om de een of andere reden werd het verzoek om dat onderzoek te voeren, steeds afgewezen.

Vooraf leek de hongerstaking van Ruci op een verloren zaak. Tijdens de zesde dag van zijn hongerstaking, verklaarde de Voorzitster van het Hooggerechtshof het volgende: “de exhumatie gebeurt in het kader van het gerechtelijk onderzoek. Dat onderzoek is op wettelijke wijze afgesloten, en ligt nu bij de voorzitter van het Hof van Beroep. Dergelijke aanvragen [tot exhumatie] zijn ingediend tijdens het onderzoek en zijn beantwoord. Zodus kunnen we dit niet meer behandelen.“

Het klopt inderdaad dat dergelijke vragen zijn gesteld. Dat bevestigen ook de andere nabestaanden. Maar telkens kregen ze het deksel op de neus. De aanvragen tot exhumatie werden steevast afgewezen.

De openbare aanklager van het Hooggerechtshof verklaarde op dezelfde dag het volgende: “wettelijk probeert men mij te dwingen, als toezichthouder op het onderzoek, om het bevel te geven aan het Hof van Beroep in Larissa en aan de voorzitter daar, om het onderzoek opnieuw te openen. Ik druk hierbij mijn verontwaardiging uit. Deze aanvraag kan niet worden ingewilligd, want het is een kwestie van het hoofdonderzoek en is beoordeeld tijdens de voorlopige uitspraak.”

De regeringswoordvoerder had ook iets te zeggen over de eis van Panos Ruci, op de negende dag van de hongerstaking. De oppositie ziet een kans om de tweede ronde te openen van haar vulgair spel dat ze een paar maanden geleden ook al speelde naar aanleiding van de herdenking van het tragische ongeval [op 28 februari]. “ De regering zag de hongerstaking van een wanhopige vader als een politiek spel waarin de man de speelbal was van de oppositie. Je moet het maar durven zeggen. OK, ik moet er wel bij zeggen dat heel wat oppositieleiders de gelegenheid namen om langs te gaan bij Ruci, hoewel de man zelf daar nooit om gevraagd had.

De minister van Justitie deed er nog een schepje bovenop, tijdens de achtste dag van de hongerstaking. Hij verklaarde: “Tijdens de 2,5 jaar dat het vooronderzoek liep, terwijl de identificatie van de stoffelijke resten is gebeurd op wetenschappelijke wijze, in de beste laboratoria van de criminele onderzoekscel van de Griekse politie,  is er nooit door iemand de aanvraag gesteld door de nabestaanden tot enhumatie om hun verwanten te identificeren.” Dat lijkt op een klinkklare leugen, want de nabstaanden lieten daarop papieren zien met de aanvragen die werden gesteld en werden geweigerd tijdens het vooronderzoek.

Dezelfde minister verklaarde 2 dagen later suggereerde dat de hongerstaking bedoeld was om het begin van de rechtszaak uit te stellen. “Ik ben verontwaardigd hoe meedogenloos diegenen zijn die achter Panos Ruci zitten [alsof hij dus weer wordt gestuurd door ‘duistere krachten’], want ik krijg het gevoel dat ze zich niets aantrekken van zijn gezondheidstoestand.”    

Uiteraard kan ik hier Adonis Georgiadis niet weglaten, minister van Volksgezondheid en vice-voorzitter van de regerende partij, die over alles een mening heeft en die op de Griekse media volop ruimte krijgt om al die meningen te spuien, zonder dat iemand hem nog maar in de rede durft te vallen. Op de twintigste dag van de hongerstaking, had Georgiadis dit te zeggen: “De gezondheidstoestand van Panos Ruci is prima.” Hij reageerde daarmee op verklaring van dokters die Ruci vrijwillig onderzochten, want die dokters zouden links zijn. Πολιτικό φρόνημα is een begrip in de Griekse geschiedenis: de dictatoriale leiders van het land, zoals een Ioannis Metaxas, controleerden de politieke overtuiging van de burgers, en als die niet overeenstemde met wat hij wilde, dan werd de burger daarop afgerekend. Hij kon geen baan bij de overheid krijgen, en werd vaak ook gevolgd door geheime politie. Anno 2025 zijn er heel wat figuren aan de rechterkant van het politieke spectrum die dit soort systeem graag weer in ere zouden willen herstellen. Onder hen ook Georgiadis.

En dan gebeurde er iets merkwaardigs: op maandag 6 oktober kreeg Panos Ruci bezoek van de aartsbisschop van Athene, Ieronymos. Als de kerk er zich mee bemoeit, weet je dat er iets gaat bewegen. En ja hoor: een dag later kwam het bericht dat de eis van Ruci kon worden ingewilligd. Aanvankelijk enkel om DNA testen te doen om de resten te identificeren. Waarop Ruci hardnekkig weigerde en in hongerstaking bleef. Hij wilde eveneens toxicologische testen om de doodsoorzaak te weten. Het duurde nog een dag voor daar mee kon worden ingestemd. Ruci kreeg schriftelijke bevestiging en besloot om zijn hongerstaking te stoppen. Daarmee heeft hij iets voor mekaar gekregen wat ik hier in 26 jaar nog nooit heb gezien: dat de overheid bakzeil haalt. In dat verband verwijs ik graag naar een artikel dat dit weekend is verschenen in Balkan Insight, waar duidelijk wordt gemaakt dat de Griekse regering altijd zal blijven proberen om haar gelijk te krijgen. Het is onluisterende lectuur: https://balkaninsight.com/2025/10/11/state-of-denial-how-greece-deploys-lawfare-against-the-victims-of-its-failures/

Vanuit de regeingshoek was vooral Adonis Georgiadis blij dat er een manier was gevonden om aan de eis van Ruci tegemoet te komen. Hypocrisie is een Grieks woord en Georgiadis weet dat beslist, maar lijkt het zich niet aan te trekken.

En Ruci stelde nog een eis (die werd gevolgd door een heel aantal van de nabestaanden): het toxicologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd door buitenlandse experts, want niemand heeft nog vertrouwen in de Griekse autoriteiten. Of die eis zal worden ingewilligt, is dan weer niet duidelijk want ik heb niet het gevoel dat dit op papier staat.

Tijdens de hele hongerstaking was er heel wat kritiek te horen van regeringsgetrouwe journalisten dat het plein voor de Onbekende Soldaat door dit soort “circus” werd onteerd. Meer dan een jaar geleden, bij de eerste herdenking van de treinramp, werden de namen van de dodelijke slachtoffers al eens een keer op het plein geschilderd. De dag na de herdenking werden ze verwijderd, wat tot heel wat publieke verontwaardiging heeft geleid. Nadien werden ze voor de tweede keer op het plein geschilderd, en niemand van de autoriteiten durfde het dit keer aan om ze te verwijderen. Toen Panos Ruci met zijn stoeltje op het plein kwam zitten, kwam er een stroom sympathisanten op gang, die een tentje voor de man op zetten, en die allerlei spandoeken aanbrachten. En weer durfde niemand in te grijpen, uit vrees voor volkswoede.

Maar nu de hongerstaking van Ruci achter de rug is, maakt premier Mitsotakis een vuist. In zijn wekelijkse overzicht dat hij post op Facebook, liet hij weten dat hij de controle van het plein van de Onbekende Soldaat overdraagt naar een autoriteit die daar verantwoordelijk hoort over te zijn: het minister van Defensie.

Dat doet wel wat wenkbrauwen fronsen in een land dat een junta heeft gekend. Gaat het leger optreden als er iets gebeurt op het plein dat niet kan? Zal het ministerie de namen van de dodelijke slachtoffers komen verwijzen?

Wat zit er achter het plan van Mitsotakis? Durft hij er zelf zijn handen niet aan te verbranden en laat hij de kwestie oplossen door het ministerie van Defensie? Of wil hij harder optreden tegen protesten? Of zit er een politieke zet achter? De laatste weken lijkt de positie van Mitsotakis binnen de regerende partij wat minder sterk te zijn dan de voorbije jaren. In opiniepeilingen scoort minister van Defensie Nikos Dendias steeds beduidend beter, en er wordt in de wandelgangen al wel eens gefluisterd dat hij Dendias de opvolger van Mitsotakis zou kunnen zijn. Wil de Griekse premier op deze manier er voor zorgen dat het de populaire minister is die zijn handen gaat verbranden als er wordt opgetreden op het plein van de Onbekende Soldaat. De tijd zal het uitwijzen.