Op 30 oktober begint in principe de rechtszaak die moet onderzoeken of cruciaal bewijsmateriaal in de zaak van het dodelijke treinongeluk in Tempi vernorgen werd gehouden of zelfs werd vernietigd. Beklaagden zijn de vertegenwoordiger van INTERSTAR (het bedrijf dat veiligheidscamera’s langs het traject heeft staan), de voormalige algemeen directeur van OSE (beheerder van de nationale spoorweginfrastructuur en verantwoordelijk voor de uitvoering van infrastructuurontwikkelingsprojecten) en de voormalige voorzitter van de OSE. De zaak is een maand geleden al een keertje voorgekomen, en de advocaten van de verdediging hadden toen heel veel uitstel gevraagd. Uitstel hebben ze gekregen, maar slechts voor een maand. Even een schets waar het over gaat.
Slechts enkele dagen na het dodelijke treinongeluk in Tempi (op 28 februari 2023) wordt op bevel van de onderzoeksrechter de inbeslagname van al het digitale materiaal, d.w.z. alle geluidsdragers, beeldmateriaal of digitale gegevens van Athene tot Thessaloniki gevraagd.
Vanaf dat moment ontstaat er een wirwar van onderzoeksbevelen en van antwoorden van het bedrijf INTERSTAR. In haar eerste antwoordbrieven aan de onderzoeksrechter beroept het bedrijf zich op de Autoriteit voor de Bescherming van Persoonsgegevens en wijst het op zijn verplichting om het opgenomen materiaal binnen 15 dagen van de servers te verwijderen. Deze “verplichting” wordt echter weerlegd in het rapport van een Engelse deskundige die 15 CDs met beeldmateriaal heeft onderzocht, nadat de onderzoeksrechter van Larissa de hulp had ingeroepen van een onderzoekslaboratorium in Londen.
Laten we eens kijken naar de details.
Pas wanneer de onderzoeksrechter in juli 2023 voor het eerst in zijn bevel de Directie Criminologisch Onderzoek aanhaalt, verandert INTERSTAR haar verhaal en verwijst zij naar “herschrijfbare schijven”. Ondertussen gaan functionarissen van de Algemene Politiedirectie Attica vanaf 14 maart 2023 naar de centrale faciliteiten van OSE in Athene, in aanwezigheid van functionarissen van de organisatie (van wie sommigen verdachten zijn in de zaak).
Er wordt echter geen beslag gelegd op cruciaal materiaal uit het depot van Thessaloniki. De leidinggevenden van OSE weten echter precies wat de onderzoekers willen, aangezien zij aanwezig zijn bij de inbeslagnames door agenten van de Algemene Politiedirectie Attica.
Op 14 maart 2023 geeft een andere onderzoeksrechter die net de zaak heeft overgenomen opdracht tot inbeslagname van digitaal materiaal, dat wil zeggen alle videobeelden van de camera’s aan boord van de locomotieven die op elkaar zijn gebotst. Dat wil zeggen van Athene tot Evangelismos (niet ver van Tempi) voor de passagierstrein en van Thessaloniki tot de tunnel van Platamonas (na de tunnel zijn de treinen op elkaar gebotst) voor de goederentrein.
In eerste instantie levert INTERSTAR materiaal van Athene tot Larissa. Dus niet eens van de plaats van het ongeval. Ruim enige tijd later wordt er videomateriaal geleverd van Thessaloniki tot Evangelismos, maar nooit van het depot van Thessaloniki, waar de goederentrein werd geladen die betrokken was bij het dodelijke treinongeluk.
Het eerste verzoekschrift aan de onderzoeksrechter door familieleden van slachtoffers voor de inbeslagname van alle videobeelden (van passagiers- en goederentreinen) van het station van Thessaloniki wordt precies een maand na het dodelijke ongeval ingediend, namelijk op 28 maart 2023.
Twee maanden na het ongeval, op 12 mei 2023, vraagt de onderzoeksrechter, Sotiris Bakaimis, aan de voormalige algemeen directeur van OSE het digitale materiaal van het station van Thessaloniki op. P. Terezakis, destijds voorzitter en algemeen directeur, antwoordt dat “er tot op heden geen audio- of beeldopnames van het treinstation van Thessaloniki zijn bewaard, wegens de maximale bewaartermijn overeenkomstig nr. 1/2011 van de Autoriteit voor gegevensbescherming en richtlijn 3/2019 van het Europees Comité voor gegevensbescherming”.
Op 2 juni 2023 stuurt de vertegenwoordiger van INTERSTAR een document naar Bakaimis, waarin staat dat “het videomateriaal (geluids- en beeldbestanden) van het treinstation van Thessaloniki tot op heden niet bewaard is gebleven, aangezien er nooit een verzoek is ingediend door een gerechtelijke of politiële instantie tot verlenging van de bewaartermijn en bijgevolg tot bewaring van het betreffende materiaal voor het specifieke treinstation. Het materiaal is verwijderd na het verstrijken van de maximale opslagtermijn op basis van Richtlijn nr. 1/2011 van de Autoriteit voor Gegevensbescherming en richtlijn 3/2019 van het Europees Comité voor gegevensbescherming.
De twee gerechtelijke deskundigen hebben het materiaal echter op 2 maart 2023 opgevraagd, wat in tegenspraak is met wat de vertegenwoordigers van INTERSTAR beweren. Bovendien had een van de twee door dezelfde onderzoeksrechter aangewezen gerechtelijke deskundigen op 16 maart 2023 INTERSTAR schriftelijk gevraagd om het videomateriaal van het station van Neos Poros, om bijna steevast hetzelfde antwoord te krijgen, namelijk dat het materiaal slechts 15 dagen wordt bewaard.
Op 12 juni 2023 wordt in een nieuwe opdracht van de onderzoeksrechter gevraagd om een kopie van de video’s van de haltes van de commerciële trein in de tussenliggende stations van Litohoro, Leptokarya, N. Poros en Rapsani. Ook op dit bevel is het antwoord van OSE steeds hetzelfde. De Autoriteit voor de bescherming van persoonsgegevens bepaalt dat de video’s 15 dagen na de opname moeten worden gewist. Na al dit gedoe tussen het onderzoek met OSE en INTERSTAR en terwijl er al vijf (5) maanden zijn verstreken sinds het ongeval, besluit de onderzoeksrechter veel specifieker te worden met een nieuw verzoek om de digitale harde schijf of de drager te sturen “waarop het laden van de goederentrein 63503 in het station van Thessaloniki op 28-02-2023 is opgenomen, om te proberen de specifieke digitale of andere gegevens te herstellen”.
In deze bestelling wijst Bakaimis er voor het eerst op dat de bestanden zullen worden onderzocht door de Directie Criminologisch Onderzoek. Op dat moment veranderen OSE en INTERSTAR hun verhaal en wijzen ze erop dat de schijven opnieuw zijn beschreven en dat de oudere bestanden automatisch zijn gewist maar ze maken niet langer melding van een verplichting van de Autoriteit voor de Bescherming van Persoonsgegevens. Ze specificeren ook niet langer dat er een overschrijvingstermijn van 15 dagen is, zoals in al hun eerdere antwoorden.
Het probleem met de houding van INTERSTAR en OSE en het onbegrijpelijke geduld dat de onderzoeksrechter aan de dag legde, had hierbij kunnen ophouden, als OSE en INTERSTAR geen “verkeerde video’s” hadden gestuurd. Hoewel de onderzoeksrechter om de harde schijven van de commerciële lading had gevraagd, stuurde het bedrijf alleen die van het treinstation voor passagierstreinen in Thessaloniki, en die waren onvolledig, aangezien op 29 juli 2023 een schijf was verwijderd die gedurende 5 maanden opnieuw was beschreven.
Er volgde een nieuw onderzoeksbevel aan OSE en INTERSTAR, ditmaal met de opdracht om ook de harde schijven van de tussenliggende stations Platy, Litochoro, Leptokarya, Neos Poros en Rapsani op te sturen.
Ook hier reageert alleen INTERSTAR en niet OSE, waarbij wordt gewezen op de automatische overschrijving, zonder dat in dit verzoek ook wordt verwezen naar de automatische verwijdering na 15 dagen vanwege persoonlijke gegevens.
In september 2023 stuurt INTERSTAR uiteindelijk harde schijven op voor onderzoek. De Directie Criminologisch Onderzoek kan de originele video’s van de avond van de ramp niet terughalen, dus worden de schijven naar de gerechtelijke deskundige Mark Cooney in Londen gestuurd, die de verantwoordelijke vertegenwoordiger (Dedicated Account Representative) is van “Secure Data Recovery”, en die is geautoriseerd door Western Digital, de fabrikant van de harde schijven.
Op 27 juli 2024 stuurt de Engelse deskundige zijn rapport naar de onderzoekscommissie. Daarin wijst hij erop dat het materiaal niet kan worden hersteld en merkt hij op dat “er geen systeem was voor het automatisch wissen van de opnames na 15 dagen, zoals vereist door de wet (Wet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, enz.). In plaats daarvan bleven de schijven continu overschrijven, waarbij elke nieuwe gegevens de oudere beschikbare gegevens vervingen, afhankelijk van de beschikbare ruimte op elke harde schijf”. Specifiek voor het station Neos Poros, dat twee harde schijven had, werden de bestanden op nummer CDS-382065 na 22 dagen overschreven en op nummer CDS-382062 na 23 dagen. De harde schijven van de recorder van Neos Poros bleven dus continu in werking tot 22.03.2023 en 23.03.2023. Aangezien niemand de Engelse deskundige in twijfel trok, betekent dit dat op 20.03.2023, toen de brief van INTERSTAR werd opgesteld, beide harde schijven van het registratiesysteem van het treinstation in Neos Poros nog steeds in werking waren.
Op 5 februari 2025 – bijna 2 jaar na de treinramp – veranderde er iets. Premier Mitsotakis gaf toen aan in een TV-interview dat hij hij hoopte dat er toch nog video’s van de commerciële trein zouden betaan, omdat daarmee het gerechtelijk onderzoek zou kunnen worden geholpen. En kijk eens aan: juridisch adviseur van INTERSTAR, Vasilis Kapernaros – voormalig parlementslid van Nea Dimokratia, overhandigt aan de onderzoeksrechter een externe opslagunit (usb-stick) van het merk SanDisk, die drie (3) video’s bevatte. Voor er ook nog maar iemand van wist, toont regeringsgetrouwe journalist op SKAI, Aris Portosalte, de video’s op zijn X account. Portosalte kan al jaren geen onderscheid meer maken tussen de standpunten van de regerende partij en van de feiten. Ik had er dit al over geschreven.
Volgens de beweringen hebben deze video’s betrekking op het videomateriaal van de verongelukte commerciële trein 63503 op 28.02.2023, op de volgende tijdstippen en opnamepunten:
- Tunnel van Platamonas, zuidelijke flank (uitgang), camera 3 – 23:03:05,
- Rapsani – Tunnel van Tempi, noordelijke flank (ingang), Camera 5 – 23:13:52, en
- Rapsani – Tunnel van Tempi, nooduitgang (in de tunnel), Camera 4 – 23:14:31.
De Directie Criminologisch Onderzoek die de video’s van Kapernaros heeft onderzocht, concludeert dat ze authentiek zijn.
Op 31 juli 2025 dienen familieleden van slachtoffers een klacht in tegen de vertegenwoordiger van INTERSTAR en drie werknemers van het bedrijf, alsook tegen de voormalige voorzitter en algemeen directeur van OSE.
De discussie rond deze specifieke video’s uit de tunnels was heftig. Misschien omdat op 5 juli 2023, vier maanden na het ongeval, in een document (te vinden op de wesbsite DIAVGEIA, waar alle officiële documenten beschikbaar zijn voor het publiek) ondertekend door de algemeen directeur van OSE, Panagiotis Terezakis, aan Interstar Security, OSE het dringende besluit publiceert tot wijziging van contract 7910/09.02.2021, “voor de installatie van digitale camera’s met hoge resolutie (IP), binnen en langs de tunnels, zodat de tunnel en het verkeer van treinen in realtime kunnen worden bewaakt. Dit project heeft betrekking op de tunnels van Platamonas, Tempi, Kallidromo, Othryos en Agioi Anargyroi, evenals de vluchtgangen in die tunnels”.
De discussie was wellicht ook zo heftig omdat ze werd voorafgegaan door de verklaring op de Griekse televisiezender ERT van de voormalige voorzitter en algemeen directeur van OSE toen in december 2024 de tunnel van Tempi door slecht weer onder water kwam te staan. Terezakis verklaarde toen: “U moet weten dat in deze tunnels zes maanden geleden een complete reeks camera’s is geïnstalleerd die de tunnel over de hele lengte bewaken en dat deze camera’s zijn aangesloten op het Tunnelcontrolecentrum dat momenteel in Larissa is gevestigd en 24 uur per dag operationeel is”.
Het resultaat is dat de vertegenwoordiger van INTERSTAR, N. Tsantsarakis, wordt vervolgd voor ongehoorzaamheid en voor het herhaaldelijk verduisteren van documenten, en de voormalige voorzitter en algemeen directeur van OSE, P. Terezakis, en de voormalige voorzitter van de organisatie, S. Pateras, die op 1 maart 2023 ontslag nam, voor morele medeplichtigheid aan ongehoorzaamheid.
Wijst dit alles op onkunde of is er meer aan de hand? Is het verwonderlijk dat een groot deel van het Griekse publiek vermoedt dat er een heleboel dingen dienen te worden geheim gehouden? De containers op de goederentrein waren van het Israelische bedrijf ZIM, en misschien werd er iets vervoerd dat niet mocht worden geweten? Zullen we het ooit te weten komen? De Griekse bevolking vermoedt van niet, en raakt het vertrouwen in de juridische macht kwijt.