Alweer wordt de regering Mitsotakis geplaagd door een schandaal. Het European Public Prosecutor Office of EPPO heeft een onderzoek gedaan naar hoe het geld voor landbouwsubsidies in Griekenland werd verdeeld.

De voorbije maanden was al duidelijk geworden dat er iets niet in de haak was met die subsidies. Boeren (vooral in Kreta) gaven veel meer schapen en geiten aan dan ze in werkelijkheid hadden. In totaal werden er 7.812.923 schapen en geiten aangegeven, waarvoor subsidies warden gegeven. Een slimme ziel heeft AI op dat getal losgelaten en gevraagd om te tonen hoeveel plaats al die dieren op Kreta zouden innemen. Het resultaat is hilarisch als het niet zo tragisch was: de beestjes passen nauwelijks op de kaart.

Maar het wordt nog erger. Boeren konden ook landbouwgrond en graasland aangeven. En hier spanden de Kretenzische boeren alweer de kroon. Ze gaven graaslanden op in andere delen van Griekenland, op andere eilanden. Heel onwaarschijnlijk dat ze daar hun kuddes zouden op laten grazen.

Maar ook boeren in de rest van Griekenland dienen er niet voor onder te doen. We lazen in de kranten dat de onderburgemeester van Agrinio een plaatselijk vliegveld als landbouwgrond had opgegeven en er subsidies voor had gekregen. En eergisteren las ik ergens dat er iemand het had bestaan om een bananenplantage op te geven op de Olympusberg. Het klinkt onwaarschijnlijk, maar in dit schandaal sta je nergens meer van te kijken.

Door al die illegaal uitgedeelde subsidies, kregen boeren die zich wel aan de regels hielden, minder subsidies dan waar ze normaal gezien recht op hadden. We hebben gevallen gezien van een boer die 19 miljoen euro aan subsidies kreeg, en een imker die 1,8 miljoen euro subsidies kreeg.

De subsidies werden verdeeld via een bureau dat de Griekse naam OPEKEPE heeft meegekregen: Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, ofwel betaal- en controleorgaan voor de begrotingssteun van de Gemeenschap. Die Organisatie heeft de voorbije jaren 8 verschillende directeurs gehad, steeds aangesteld door de regering Mitsotakis.

Er zijn vermoedens dat de illegale subsidies de Kretenzische boeren hebben overtuigd om in de verkiezingen voor Nea Dimokratia te stemmen, de regerende partij. En dat lijkt vruchten te hebben afgeworpen. Kreta stemde traditioneel steeds voor PASOK (die er ook wat van konden om illegale subsidies uit te delen), en toen PASOK instortte, ging de stem van de Kretenzers naar SYRIZA. Maar daar kwam vorig jaar een eind aan. Het hele eiland kleurde blauw (de kleur van Nea Dimokratia).

Hoe is men in Brussel eigenlijk achter de fraude gekomen? De bal is aan het rollen gegaan toen een medewerkster van OPEKEPE de klok ging luiden. Zij had in de periode 2019 – 2020 al onregelmatigheden opgemerkt bij een interne audit. Resultaat: ze speelde haar job als hoofd van de Interne Audit Afdeling kwijt en er lopen 3 disciplinaire procedures tegen haar.

Maar EPPO is daarna op de zaak gesprongen, en heeft vorige week een rapport van 3.000 pagina’s gepubliceerd waarin de namen staan van een heel aantal ministers en partijmedewerkers, maar beperkt zich niet tot Nea Dimokratia. Ook SYRIZA heeft zich aan praktijken van illegale subsidies bezondigd.

In het rapport van EPPO kwamen de namen van Makis Voridis (minister van Landbouw tot maart dit jaar) en Lefteris Avgenakis – Kretenzer,  een niet onbesproken figuur die vorig jaar even uit de partij is gezet omdat hij een werknemer van de luchthaven in Athene bedreigd had nadat hij zijn vlucht gemist had.  Die werknemer verontschuldigde zich later voor het feit dat hij Avgenakis niet meer liet inchecken (ja, zo gaat dat in Griekenland met dit soort politici) en Avegenakis werd voor even uit de partij gezet. Sinds een paar maanden werd hij weer in de armen gesloten.  

Voridis zou je een beetje de ideoloog van extreem-rechts kunnen noemen. Hij komt uit de partij LA.O.S. en hij is nog voorzitter geweest van de politieke partij die door juntaleider Papadopoulos was gesticht toen die in de gevangenis zat. Ooit heeft Voridis zich laten ontvallen dat we er alles moeten aan doen om links niet meer aan de macht te kunnen laten komen. Als je Kreta blauw kunt laten kleuren, lijk je in dat opzicht wel enigszins geslaagd.

Voridis houdt zijn onschuld vol, maar EPPO beschikt over opnames die aantonen dat hij goed op de hoogte was van de illegale subsidies. Hij had zelfs contactpersonen in Kreta, die een codenaam hadden: O Frappes (de frappé koffie), en O Chasapis (de slager). Het klinkt bijna als een amateuristische maffia. Bovendien is een van de contactpersonen ook nog eens de koumbaros van Voridis – iemand die tot de brede familie behoort.

Wie zit er bij EPPO achter het rapport? Openbare aanklager Laura Kövesi, die ook al onregelmatigheden op het spoor is gekomen bij de toewijzingen van contracten om de Griekse spoorwegen te moderniseren. Dat geld is uitbetaald, maar de spoorwegen verkeren nog steeds in erbarmelijke toestand, met de treinramp bij Tempi tot gevolg.

De aanklagers vroegen om telefoontaps van onder andere OPEKEPE-functionarissen en het rapport bevat tientallen verbijsterend brutale gesprekken. Deze omvatten hooggeplaatste ambtenaren die bespreken hoe ze Europese aanklagers van het onderzoek kunnen laten halen en hoe parlementsleden gunsten vragen voor hun kiezers.

Het dossier bevat ook de getuigenissen van twee voormalige voorzitters van OPEKEPE, Grigoris Varras en Evangelos Simandrakos, die door Avgenakis en Voridis werden ontslagen omdat ze probeerden betalingen in frauduleuze zaken te blokkeren. De ministers oefenden druk op hen uit om de betalingen te doen, aldus het dossier.

Kovesi kan verder weinig doen, want de Griekse wetgeving zegt dat alleen het nationale parlement de bevoegdheid heeft om onderzoek te doen naar zittende of voormalige leden van de Griekse regering en deze te vervolgen. Dat betekent dat, hoewel de EPPO is opgericht met een breed mandaat om misbruik van EU-fondsen te onderzoeken, het niet de bevoegdheid heeft om dergelijke zaken in Griekenland aan te spannen. Het agentschap heeft dit een schending van de oprichtingsverordening van de EU genoemd. En je zult zien: de Griekse politici zullen er weer ongeschonden uitkomen. De straffeloosheid van de Griekse politieke klasse is iets wat vele Grieken nog steeds woedend maakt.

Wat de Grieken eveneens woedend maakt, zijn de boetes die de Europese Commissie aan Griekenland heeft opgelegd. Het gaat in de eerste instantie om een bedrag van ruim 392 miljoen euro, en in de toekomst krijgt Griekenland een kleiner stuk van de Europese taart om te investeren in landbouw.

Minister van Landbouw Tsiaras heeft een paar dagen geleden gezegd dat de boete zal worden betaald van het nationale budget. Dat betekent dus de Griekse belastingbetaler. Maar betekent dit dat de fraudeurs buiten schot blijven? De toekomst zal het moeten uitwijzen.

In ieder geval heeft de zaak voor alweer een kleine regeringscrisis gezorgd. Makis Voridis heeft afgelopen vrijdag zijn ontslag ingediend als minister van Asiel en Migratie (die post had hij sinds een regeringsherschikking in maart dit jaar). Samen met hem zijn onderminister van Buitenlandse Zaken Tasos Hatzivasileiou, onderminister van Plattelandsontwikkeling Dionysis Stamenitis, onderminister van Digitaal Bestuur Christos Boukoros en secretaris-generaal van Plattelandsontwikkeling en Voedsel Giorgos Stratakos opgestapt.

In de plaats van Voridis komt Thanos Plevris, nog een extreem-rechts politicus die ooit nog mee in optochten van Gouden Dageraad liep. De vader van Thanos Plevris is Konstantinos Plevris, een notoir Holocaustontkenner die een keihard antisemitisch boek (Joden, de hele waarheid) heeft gepubliceerd via de boekhandel van Adonis Georgiadis, die ondertussen minister van Gezondheidszorg is en vice-voorzitter van de regerende partij Nea Dimokratia.

De nieuwe minister van Asiel en Migratie Thanos Plevris heeft zich ooit op een bijeenkomst, toen hij nog bij de extremistische partij LA.O.S. zat, het volgende laten ontvallen over migranten: “Als je hier bent, heb je geen sociale voorzieningen, krijg je niets te eten of te drinken, kun je niet naar het ziekenhuis en zeg je tegen anderen in Pakistan: ‘Hier hebben we het slechter’.“ En ook:  ”Onze grenzen bewaken kan niet zonder verliezen… om duidelijk te zijn, zonder doden… de grenzen bewaken heeft doden nodig”.

Premier Mitsotakis gaf vandaag in zijn wekelijkste terugblik op Facebook aan dat de regering gefaald heeft en dat ze er niet in geslaagd is om OPEKEPE op te ruimen. Maar laat ons eerlijk zijn: dat is nooit zijn bedoeling geweest, want anders was hij zelf wel achter de onregelmatigheden gekomen. Ook liet hij doorschemeren dat hij niets van de affaire af wist, maar videobeelden laten hem zien aan een feesttafel met de contactpersonen “O Frappes” en “O Chasapi”. De Griekse premier staat nu voor Europa met zijn broek op de enkels.

En laat nu net dit soort gedrag de oorzaak zijn van de Griekse crisis in 2010.  Je zou verwacht hebben dat de trojka dat allemaal zou aanpakken, onder de noemer “structurele hervormingen”. Maar die leken er vooral op gericht om de Duitse en de Franse banken zo snel mogelijk uit de wind te zetten en de salarissen te korten van de Grieken.

En je zou ook verwachten dat Mitsotakis, die bij zijn verkiezingsoverwinning in 2019 door de internationale pers werd onthaald als een hervormer die open stond voor de “markt” en die een diploma van Harvard op zak had, dat soort toestanden zou aanpakken. Maar hij blijkt geen haar beter dan zijn voorgangers. Onder hem is Griekenland nog steeds een nepotistische, clientelistische maatschappij.

De Griekse oppositie kan bij dit alles geen garen spinnen. Die oppositie is zo verzwakt en versplinterd en houdt zich enkel beziog met navelstaarderij, dat Mitsotakis nu al verzekerd is van winst bij mogelijke nieuwe verkiezingen.

En van die dystopische waarheid wordt niemand vrolijk.