Waarschuwing: dit is geen eenvoudige lectuur. Een lange post, met heel wat namen. Maar de post mag duidelijk maken dat er hier heel wat onregelmatigheden zijn gebeurd door de regering Mitsotakis.

Hier gaan we.

Eerst wat achtergrond: direct na de verkiezingen van 2019 plaatste de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis de EYP (Griekse Inlichtingendienst) onder zijn directe toezicht en onder de verantwoordelijkheid van zijn neef, de secretaris-generaal van de premier, Grigoris Dimitriadis, en benoemde, na de wetswijziging van de selectiecriteria, Panagiotis Kontoleon tot de nieuwe directeur van de dienst, terwijl in 2020 bedrijven van de Intellexa-groep die spionagesoftware voor smartphones verhandelden, actief werden in Griekenland. Door 220 sms’jes te versturen via bulk-smsdiensten werd geprobeerd om met Predator 92 telefoons te kapen die toebehoorden aan ondernemers, journalisten, magistraten, overheidsfunctionarissen, politici, ministers en hun medewerkers. De eerste test-sms’jes werden in 2020 verstuurd, terwijl de eerste 11 bevestigde echte sms’jes verschenen als felicitatieberichten die waren verstuurd vanaf het telefoonnummer van Dimitriadis op de dag na zijn naamdag, in januari 2021. Veel van de doelwitten die met Predator werden gevolgd, stonden al onder toezicht via het legale surveillancesysteem van de EYP. Intellexa kreeg toestemming van het ministerie van Buitenlandse Zaken om de software te exporteren en stond in contact met het kabinet van de premier onder leiding van Dimitriadis. Journalisten, verschillende politici van de oppositie, maar ook van de eigen regerende partij, tot de stafchef van het leger toe, bleken het slachtoffer van Predator.

De regering wilde niet liever dan dat de zaak onderbelicht zou blijven, maar een aantal journalisten zijn zich gaan vastbijten in het schandaal. Uiteindelijk is het tot een rechtszaak gekomen en in februari is er een uitspraak gedaan door de Rechtbank van Eerste Aanleg. De vier verdachten in het afluisterproces zijn schuldig bevonden aan „schending van persoonsgegevens en het communicatiegeheim“ door middel van de illegale software Predator.

Het gaat om Yannis Lavranos, Felix Bitzios, Tal Dillian en Sara Alexandra Hamou (onthoudt u even die namen) die zijn veroordeeld tot in totaal 126 jaar en 8 maanden (waarvan 8 jaar voorwaardelijk). Zonder verzachtende omstandigheden, met opschorting van de straf tot de uitspraak in hoger beroep.

Velen noemden de uitspraak „historisch“; de meesten concludeerden dat de afluisterzaak niet alleen nog niet is afgerond (zoals de politieke, gerechtelijke en regeringsgezinde media al 3,5 jaar lang voortdurend beweren), maar dat ze nu in feite pas echt van start gaat. De uitspraak maakt namelijk de weg vrij voor verder onderzoek door het dossier opnieuw door te verwijzen naar het openbaar ministerie van de rechtbank van eerste aanleg in Athene.

Nikos Androulakis, de leider van PASOK, de belangrijkste oppositiepartij en doelwit van zowel de EYP (Griekse Inlichtingendienst) als van de spionagesoftware Predator, hield na de uitspraak een spoedpersconferentie, waarin hij verklaarde dat hij gelijk had gekregen met de strategie die hij had gevolgd. Voormalig premier Alexis Tsipras nam in een bericht op sociale media premier Kyriakos Mitsotakis in het vizier, samen met zijn neef en voormalig secretaris-generaal, Grigoris Dimitriadis, en beweerde dat ze er goedkoop vanaf kwamen, omdat hen niets ten laste werd gelegd.

Laten we de feiten na deze rechterlijke uitspraak even op een rijtje zetten. Zet u schrap, want dit wordt een lange lijst.

Uiteraard geldt het vermoeden van onschuld tot de zaak in beroep voorkomt, maar er kunnen al duidelijke politieke conclusies worden getrokken uit wat de rechtbank heeft vastgesteld. Verder komen ook uit het proces, dat ongeveer een jaar heeft geduurd, tientallen vragen en vaststellingen naar voren over de manier waarop het onderzoek naar het schandaal is uitgevoerd.

De reactie van de regering ten aanzien van de uitspraak, verwoord door haar woordvoerder Pavlos Marinakis, is dat het om een „privéaangelegenheid“ gaat. Of een dergelijk argument de Griekse publieke opinie kan overtuigen? Want laten we eerlijk zijn. Wie gelooft dat een paar particulieren niets beters te doen hadden en besloten hadden om toonaangevende ministers, rechters, journalisten, de leiding van het leger en de politie te volgen. En ook: wie gelooft dat de regering niet vindt dat ze zich moet verantwoorden voor het feit dat dit alles onder haar neus gebeurde?

En hoe particulier zijn deze particulieren?

Yannis Lavranos was directeur van het bedrijf KRIKEL, samen met wapenhandelaar Stavros Komnopoulos en Felix Bitzios, en had bemiddeld om de spionagesoftware Predator van Intellexa aan te schaffen en bij de EYP (Griekse Inlichtingendienst) te installeren. Lavranos was getuige bij het huwelijk van de huidige en voormalige ministers van de regering, Thanos Plevris en Nikos Panagiotopoulos, en was dat ook voor Grigoris Dimitriadis (de neef van premier Mitsotakis), toen deze nog aan het hoofd stond van de EYP. Koumbaros, heet dat in het Grieks. De hele Griekse politieke wereld wordt bepaald door koumbaria (de juiste relaties).

Nu is er op zich niets strafbaars aan interpersoonlijke relaties maar de „particulieren“ waar de regering het over heeft, waren niet zomaar willekeurige personen. Lavranos stond onder 24-uren politiebewaking, reisde onder begeleiding van het Ministerie van Defensie met een C-130, had nog zaken lopen bij de financiële aanklager. Verder tekenden hij en Bitzios, samen met Dillian en Hamou (de andere drie namen hierboven), geheime contracten met het Ministerie van Burgerbescherming voor de levering van radiocommunicatieapparatuur aan de Griekse politie. De twee, Lavranos en Bitzios, samen met Dillian en Hamou, hebben zelfs een vergunning verkregen voor de export van de Predator naar landen buiten de EU, ondertekend door de secretaris-generaal van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Deze ‘particulieren’, die bijna de status van VIP hadden, zijn ook bij andere zaken met de staat betrokken: van werkvergunningen voor Israëli’s tot samenwerkingsovereenkomsten van de EYP met soortgelijke diensten van buurlanden, terwijl Lavranos rondreed met een officiële toegangsvergunning voor geheime faciliteiten van de Nationale Inlichtingendienst.

Opmerkelijk is dat in de parlementaire onderzoekscommissie naar het afluisterschandaal, ondanks de verzoeken van de oppositiepartijen, het niet nodig werd geacht om drie van de vier „particuliere personen“ op te roepen. Alleen mevrouw Hamou heeft een verklaring afgelegd. Op een originele manier: ze ontving de vragen per e-mail en stuurde de antwoorden per e-mail terug. Maar voor de commissie is geen van de 4 verschenen. Ze zijn trouwens ook nooit komen opdagen tijdens het maandenlange proces om te getuigen.

Het Hooggerechtshof heeft een vreemde rol gespeeld in het onderzoek. De vier „particulieren“ werden door de rechtbank voor lichte delicten berecht omdat het hoogste gerechtshof van het land  bijvoorbeeld het illegaal afluisteren van de chef van de strijdkrachten als een mogelijk eenvoudig misdrijf had bestempeld.

Er werden alleen particulieren berecht, omdat het Hooggerechtshof, door de zaak te seponeren, opnieuw tot de conclusie kwam dat er geen sprake was van betrokkenheid van een overheidsfunctionaris. Aanklager bij het Hooggerechtshof Georgia Adeilini haastte zich zelfs om dit te benadrukken in de verklaring die zij afgelopen zomer uitbracht, waarbij zij het beroemde woord “onweerlegbaar” gebruikte. 

In het afluisterschandaal hebben we een lijst met ongeveer 90 namen van doelwitten, waarvan een derde ook door de EYP (Griekse Inlichtingendienst) in de gaten werd gehouden, en het Hooggerechtshof achtte het niet nodig om de onderlinge verbanden, en een mogelijk centraal coördinatiecentrum, of politieke opdrachtgevers enzovoort nader te onderzoeken. Vreemd toch?

Terwijl het Hooggerechtshof de zaak haastig afsloot, verrichtte de Rechtbank van Eerste Aanleg voor Misdrijven in Athene, wat ze eigenlijk niet eens hoorde te doen, extra onderzoek. De voorzitter en de officier van justitie hebben uiteindelijk voor een beetje gerechtigheid, door de basis van het sociale contract te respecteren, in een tijdperk van grove ingrepen waar het vertrouwen in de instituties tot een dieptepunt is gedaald. En dat ondanks dat ze in het vizier waren gekomen van de bekende propagandagroepen en sociale mediatrollen van de premier.

Positief is dat ze in ieder geval hun werk ongehinderd hebben kunnen doen. In tegenstelling tot Christos Rammos, voormalig voorzitter van de Autoriteit voor de Bescherming van de Vertrouwelijkheid van Communicatie (ADAE), die zag hoe de regering om middernacht in het geheim de samenstelling van die ADAE wijzigde, met de onvoorwaardelijke steun van de ‘antisysteemische’ oppositieleider Kyriakos Velopoulos een dag voordat de ADAE bijeenkwam om te beslissen of zij een boete van 100.000 euro aan de EYP Griekse Inlichtingendienst zou opleggen. Of dat toeval was?

Er zijn nog dingen gebeurd waar je de wenkbrauwen bij kan fronsen. Zoals het veelbesproken advies van de hoogste openbare aanklager van het land, Isidoros Dogiakos, waarmee hij de ADAE verbood om gegevens op te vragen bij telecommunicatieproviders, terwijl dat wel de taak was van ADAE. Of de twee openbare aanklagers van het onderzoek te halen dat ze aanvankelijk hadden geleid, op het moment dat ze op het punt stonden de eerste verdachten op te roepen. Aanklager bij het Hooggerechtshof Georgia Adeilini droeg het over aan de plaatsvervangend openbaar aanklager bij het Hooggerechtshof, Achilleas Zisis, zogenaamd om het onderzoek op een hoger niveau te brengen. Het resultaat was dat het interssante rapport van 287 pagina’s van de originele aanklagers naar de prullenabk werd verwezen.

Wat kwam er naar voren uit de getuigenverklaringen voor de rechtbank?

Een getuige, Stamatis Trimbalis, had bekend dat hij een stroman van Lavranos was bij het omstreden bedrijf Krikel, terwijl hij voor de parlementaire onderzoekscommissie had gezegd dat hij hem niet eens kende.

Meer nog: Trimbalis verklaarde voor de rechtbank dat Lavranos en zijn rechterhand, Sotiris Dallas, hem van tevoren enkele vragen hadden gegeven die hem door de parlementsleden van de regerende Nea Dimokratia zouden worden gesteld in die onderzoekscommissie. De dag voor zijn getuigenis voor de onderzoekscommissie had hij zelfs via WhatsApp een document met de vragen ontvangen. Toen zijn getuigenis voor de commissie was afgerond, kreeg Trimbalis een bericht met de tekst: “Je hebt het heel goed gedaan.”

De journalist Thanasis Koukakis, een gemeenschappelijk doelwit van EYP en van Predator, met wie het schandaal in 2020 begon, verklaarde dat justitie weigert de EYP-functionarissen die Predator hebben beheerd voor verhoor op te roepen, hoewel hij hen in zijn verklaring voor het Hooggerechtshof bij naam heeft genoemd.

En dan is er nog de prepaidkaart van slager Aimilios Kosmidis waarmee 165 besmette berichten zijn verstuurd naar de doelwitten van Predator, met als laatste gebruiksdatum de dag waarop het andere omstreden bedrijf, Intellexa (een commercieel beveiligingsconsortium dat bekendstaat om de ontwikkeling en verkoop van de “Predator”-spionagesoftware, die heimelijke toegang biedt tot microfoons, camera’s, bestanden en berichtenapps op mobiele apparaten en is opgericht door de voormalige Israëlische militaire inlichtingenofficier Tal Dilian), zijn servers ontmantelde zodra het gebruik van Predator in Griekenland was bevestigd.

Plaatsvervangend officier van justitie Zisis had de betreffende aanklachten geseponeerd met het argument dat een derde persoon gebruik had gemaakt van de prepaidkaart. Als dat niet op een doofpotaffaire lijkt.

Na de rechterlijke uitspraak, blijven er nog een paar vragen open.

Bestaat er nog een deel van het afluistermateriaal of is het samen met de ontmantelde servers vernietigd? Want als het bestaat, dan mag je wel stellen dat de doelwitten, en dat zijn belangrijke publieke figuren van het land, voortdurend chanteerbaar zijn.

Waarom voert de regering het arrest van de Raad van State niet uit, die het verbod om personen die om redenen van nationale veiligheid worden gevolgd daarover niet te informeren, als ongrondwettig verklaart? Een wet die overigens in 2021 werd gewijzigd, toen de eerste slachtoffers zich begonnen te realiseren dat ze het doelwit waren.

En dan de meest retorische vraag:  waarom hebben de vooraanstaande leden van de regering en van Nea Dimokratia geen aanklachten ingediend om te achterhalen wie hen in de gaten hield en waarom?

Deze zaak zou nooit zo ver zijn gekomen zonder het uitstekende journalistieke werk van een handvol journalisten die volhielden toen overal mist hing, en zonder de steun van slechts enkele media die hen bijstonden. De regeringsgezinde media bleven opvallend stil de voorbije jaren wanneer het over het Predator-schandaal ging

Maar hier houdt het nog niet op. Tal Dilian, de voormalige Israëlische inlichtingenofficier en directeur van Intellexa (zie hoerboven) verklaarde vorige week donderdag op de Griekse zender Mega TV dat zijn bedrijf uitsluitend met overheden samenwerkt. „We hebben nooit surveillanceactiviteiten uitgevoerd en behouden ook geen operationele toegang nadat de systemen zijn geleverd“, zei hij. De regering, met inbegrip van de inlichtingendienst, heeft consequent elke betrokkenheid bij en aankoop van de spyware ontkend, en blijft volharden dat de zaak betrekking heeft op particulieren en bedrijven en niet op de staat. Wie gelooft dat nog, als je al het bovenstaande hebt gelezen?