Op dinsdag 12 mei sprongen 2 meisjes van 17 hand in hand, met een koptelefoon, van een gebouw van 6 verdiepingen in de Atheense deelgemeente Ilioupolis.

Een van de twee meisjes overleefde de wanhoopsdaad niet. Het andere meisje vecht nog voor haar leven in het ziekenhuis en is er erg aan toe.

In een afscheidsbrief wordt melding gemaakt van het feit dat een van hen al 3 jaar worstelde met een depressie, maar ook van de druk die de Panellinies met zich meebrengen. Dat zijn de eindexamens de laatste 3 jaar van de middelbare school, die de latere studies van de leerlingen aan de Griekse universiteiten zal bepalen.

De afscheidsbrief vermeldt ook de druk van het falen en van de economische onzekerheid die in Griekenland heerst.

De wanhoopsdaad van de beide meisjes zorgde voor een schokgolf in Griekenland, maar tegelijk hoorde je ook veel stemmen die zeggen dat dit allemaal niet zo onverwacht is. Woorden hebben weinig zin, en iedereen zal wel een mening hebben, maar ik wil hier toch een aantal overpeinzingen neerschrijven.

Wat drijft jonge mensen er toe dat ze geen toekomst meer zien?

Iemand die nu 17 jaar oud is, heeft enkel een Griekenland gekend in crisis. Vele jongeren zijn opgegroeid in armoede. In gezinnen die niet rondkomen. Misschien wel in een gezin dat uit zijn huis is gezet omdat de ouders de lening niet meer konden afbetalen nadat ze ofwel hun baan waren verloren, ofwel een groot deel van hun loon moesten inleveren tijdens de “structurele hervormingen” die door de trojka aan Griekenland zijn opgelegd.

Hoe komt het dat iemand van 17 al drie jaar in een depressie zit? Hebben de leerkrachten op school, of de ouders thuis niets gemerkt? Daar zal nu onderzoek naar worden gevoerd. Maar ik kan al een paar opmerkingen meegeven, die misschien niet gelden in dit specifieke geval, maar die ik wel relevant acht.

De Griekse leerkrachten in de middelbare scholen zitten allemaal tegen een burnout aan. Met een loon van gemiddeld 1000 euro per maand, moet je al heel idealistisch zijn nog de moed bij elkaar te rapen om elke dag opnieuw naar school te gaan. Hou er ook nog rekening mee dat de gemiddelde leeftijd van de leerkrachten 55 is. Sommigen zijn grootouders. Gezondheidsklachten zijn hen niet vreemd.

Oh ja, de overheid heeft psychologen aangesteld in de scholen. Een psycholoog moet zijn week verdelen over meerdere scholen per week, in een gruwelijk ritme. Blijft er nog tijd over om alles goed op te volgen in al die scholen?

De situatie van sommige ouders is ook niet benijdenswaardig. Afhankelijk van hun beroep, kan het zijn dat ze 6 dagen per week moeten werken, of zelfs 13 uur per dag. Allemaal hervormingen die door de regering Mitsotakis zijn doorgevoerd. Blijft er nog tijd over om je met de kinderen bezig te houden?

De panellinies dan – de eindexamens die een enorme druk op de jongeren legt. Het schoolsysteem is er op gericht om de boeken die door de overheid worden gekozen voor elke lezen als een papegaai uit het hoofd te leren. De resultaten van de panellinies bepalen welke studierichting je kan volgen en in welke universiteit. Iemand die geneeskunde wil studeren aan de universiteit van Athene, kan door minder goede resultaten op de Panellinies misschien voor veearts gaan studeren in Alexandroupolis (wat dan weer een enorme financiële druk meebrengt voor de ouders, zodat zelfs die optie bijna onmogelijk wordt). Het hele systeem in het “lykeio” (de laatste 3 jaar van de middelbare school) is gericht op die Panellinies. Ouders betalen ook nog eens veel geld om hun kinderen ’s avonds naar de bijscholing te sturen. Dat is op nationale schaal trouwens een miljardenbusiness.

Nu de regering Mitsotakis de grondwet wil veranderen om privé universiteiten hier te laten oprichten, hoor je wel eens dat de druk van de Panellinies voor de rijke gezinnen wegvalt, omdat je op zulke universiteiten je diploma kunt kopen als je maar genoeg geld op tafel legt. Wie de realiteit in dit land kent, weet dat zoiets niet ondenkbaar is.

En dan de financiële onzekerheid. Als je door mindere resultaten op de Panellinies niet kunt gaan studeren, wat blijft er dan nog over? Een baan als serveerder/serveerster, werken in de horeca? Op de eilanden in een beach bar tijdens de Griekse zomer, die tot 2 decennia geleden sybnoniem was voor onbezorgd plezier voor je iets anders ging doen?

Werken in een onzekere sector, waar je moeilijk aan een voltijdse baan komt, en dus ook geen aanspraak kunt maken op dat steeds meer verhoogde minimumloon waar de regering Mitsotakis zich op beroept? Want dat minimumloon geldt enkel voor voltijdse banen.

Tegelijk is de Griekse samenleving (net zoals zoveel andere samenlevingen) er een geworden waar succes gelijk staat aan rijkdom en waar het je eigen schuld is als je niet rondkomt.  

Ik zie veel mensen rondom mij buigen en barsten. De spanningen worden groter. De onbezorgdheid in de Griekse samenleving is weg.

Is de daarom verwonderlijk dat de brain drain nog steeds doorgaat en zelfs toeneemt?

De website Greece in Figures houdt alle cijfers goed bij en laat zien dat er vorige jaar 386.100 Grieken in de leeftijdscategorie van 20 tot en met 64 jaar in Europa wonen. Dat is een stijging van 30.300 mensen in vergelijking met 2024.

Het discours van de regering is dat er 420.000 Grieken zouden zijn teruggekeerd, maar we krijgen nooit de precieze bron te weten. Het discours wordt gretig overgenomen in het buitenland, maar het klopt niet. De Griekse realiteit is anders en de wanhoopsdaad van de 2 meisjes laat dat heel duidelijk zien, wat mij betreft.