Een goed week geleden werden de passagiers van de Atheense metro verwelkomd door een reeks foto’s van lachende mensen in een advertentiecampagne van het Ministerie van Sociale Cohesie en Gezinszaken in samenwerking met de openbare maatschappij voor railvervoer ΣΤΑΣΥ.

Bij elke foto stond een naam, en een korte beschrijving die duidelijk moest maken waarom de persoon op de foto lacht. Zo was er een foto van Efthymia. Die had een geboorte-uitkering gekregen en was daar duidelijk mee in haar nopjes. “De uitkering gaf me de financiële ademruimte die ik nodig had”, zo luidde het onderschrift op de affiche.

De Griekse overheid wil dolgraag laten zien dat ze helemaal mee is met haar tijd, dus kon er natuurlijk ook geen QR code ontbreken op elke affiche. Die QR-code leidt je naar een website van het ministerie https://istories.minscfa.gov.gr/ waar je alle lachende gezichten nog een keertje ziet, met de uitkeringen die bij elk van hen een lach op het gezicht hebben getoverd. Een voucher om je dreumes in te schrijven in een peutertuin, een Europese jongerenkaart, onderdak en werk voor een dakloze en ga zo maar door.

Ik stond zelf perplex. Hoe kun je als regering een dure advertentiecampagne houden met de kruimels die je uitdeelt aan een bevolking die de op een na laagste salarissen heeft in de EU en die de laagste koopkracht heeft? Denken ze daar in de ministerraad over na? Misschien kunnen sommigen zich met de uitkering een beetje peperdure stookolie veroorloven deze winter. Dat is natuurlijk ook financiële ademruimte, maar is dat iets waar je je als regering voor op de borst klopt? Ik kreeg plaatsvervangende schaamte, en ik was blijkbaar niet de enige, te oordelen aan de reacties in de pers. En toen dacht ik er aan: binnen ongeveer een half jaar houdt Griekenland parlementaire verkiezingen.

“Het informeren van burgers over het overheidsbeleid is een blijvende plicht van de staat, geen verkiezingsstunt”, stelde het Ministerie van Sociale Cohesie Gezinszaken na de kritiek.

Het ministerie beweerde verder dat de campagne „geen enkele euro heeft gekost“. En de mensen op de foto’s waren vrijwilligers die zonder vergoeding hun gezicht ter beschikking stelden van de campagne. Uiteraard circuleren er op sociale media foto’s van die “vrijwilligers” die te zien zijn op evenementen van de regerende partij Nea Dimokratia, maar dat zal vast ook toeval zijn.

De regering schenkt ons dus als het ware de gratis „voorlichting“ voor het geld dat druppelsgewijs wordt uitgegeven – wat ironisch is, aangezien de uitkeringen geen gelijke tred houden met de stijgende inflatie.

Vervolgens sprak het ministerie van Sociale Cohesie en Gezin in hetzelfde persbericht over het „aan de schandpaal stellen“ van burgers die aan de campagne hebben deelgenomen door de oppositie en de massamedia, hoewel de meeste publicaties niet gericht waren op de personen die op de banners te zien zijn, maar op de regeringskeuze zelf.

Het bevoegde ministerie geeft overigens toe dat “het de afgelopen zeven jaar een bewuste keuze van de regering is geweest om een actief sociaal beleid te voeren, gebaseerd op nieuwe diensten en instrumenten die de zelfredzaamheid van burgers versterken, en tegelijkertijd de uitkeringen waar nodig op een gerichte manier in stand houden en versterken”.

Ter illustratie geef ik u nog een screen shot mee van de website Vouliwatch https://pothenesxes.vouliwatch.gr/mihailifou-domna-maria , die het inkomen van parlementsleden laat zien. Ik heb gekozen voor Domna Michailidou, de minister voor Sociale Cohesie en Gezinszaken. Zij lijkt me ver af te staan van de realiteit van de verhalen in haar campagne.

Verder is het bijzonder ironisch dat de conservatieve regering haar voorgangers vroeger beschuldigde van een uitkeringsbeleid en Sovjetpraktijken. Die regeringen hebben er wel nooit eerder een advertentiecampagne voor gevoerd in het openbaar vervoer.

Exact 10 jaar geleden schreef Kyriakos Mitsotakis, toen nog oppositieleider, de volgende tweet (toen heette dat nog zo).

En in 2019, vóór de verkiezingen, verklaarde hij nog: “een land kan zijn beleid tegen armoede niet baseren op uitkeringen”. Het verhaal luidt nu dat de crisis „internationaal“ is, dat de oorlogen in Oekraïne en Iran de oorzaak waren van ons leed, iets wat door de Griekse realiteit wordt weerlegt.

Ter illustratie: terwijl in veel Europese landen de prijzen van basisvoedingsmiddelen beginnen te dalen, worden in Griekenland juist stijgende trends waargenomen. Zoals blijkt uit het laatste nieuwsbericht van Eurobank, leiden het chronische tekort aan arbeidskrachten in sectoren zoals het toerisme, de verwerkende industrie, de bouw en de IT, maar ook het tekort aan gespecialiseerde vakmensen leiden tot hogere kosten, die worden doorberekend in de prijzen van diensten en goederen. Dit heeft niets te maken met een internationale crisis, maar raakt juist aan binnenlandse structurele problemen die de overheid niet heeft weten op te lossen. Bovendien maakt de grote energieafhankelijkheid van het buitenland Griekenland kwetsbaarder voor energiecrises.

Volgens de meest recente gegevens van Eurostat geeft 87 % van de Grieken aan moeite te hebben om rond te komen met de lopende uitgaven, een percentage dat tot de hoogste in Europa behoort. Dit geeft aan dat de bedragen die worden uitgekeerd – in het licht van de prijsstijgingen – schamel zijn en dat de hele advertentiecampagne een zure smaak achterlaat.

Als uitsmijter nog even dit: sinds 2019 heeft de regering Mitsotakis (die dus niet wil dat de bevolking afhaneklijk is dan subsidies en uitkeringen) een breed scala aan permanente, tijdelijke, sociale en gerichte uitkeringen (vouchers/passen) toegekend ter ondersteuning van huishoudens, kwetsbare groepen, jongeren en beroepsbeoefenaars.

Ik geef u de belangrijkste uitkeringen en steunmaatregelen mee. Oh ja, in het vocabularium van een Harvard alumni bestaat het woord subsidie of uitkering niet. Het heet dan Voucher of Pass:

1. Uitkeringen en vouchers tegen de inflatie (Pass)

• Market Pass: Digitale kaart/steun voor de aankoop van levensmiddelen en basisbenodigdheden bij supermarkten en levensmiddelenwinkels (werd in meerdere rondes verstrekt tijdens de inflatiecrisis).
• Fuel Pass (I, II en recentere rondes): Digitale subsidie ter dekking van een deel van de brandstofkosten (benzine/diesel) voor eigenaren van auto’s en motorfietsen.
• Power Pass: Subsidie / terugwerkende krachtige vergoeding voor de elektriciteitsrekeningen van huishoudens.
• Subsidie voor diesel: Algemene of gerichte steun/subsidie per liter aan de pomp voor diesel

2. Steun voor kwetsbare groepen en gepensioneerden

• Noodcheques / Noodhulp: Eenmalige financiële steun (bijv. 200–300 € of recentere jaarlijkse steunbedragen tot 300–400 €) voor gepensioneerden met een laag pensioen, ontvangers van het gegarandeerd minimuminkomen (KEA – Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης, Sociaal solidariteitsinkomen), personen met een handicap en onverzekerde ouderen.
• Verhogingen en aanpassingen van sociale uitkeringen: Geleidelijke herziening en nominale verhogingen van de sociale uitkeringen van de Organisatie voor Bijstandsuitkeringen en Sociale Solidariteit (OPEKA – Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης).

3. Gezin en kinderen

• Geboorte-uitkering: Toekenning van een eenmalige uitkering voor elk kind dat in Griekenland wordt geboren (met hogere bedragen naargelang de geboortevolgorde).
• Kindertoeslagen (Kindertoeslag – A21): Steun voor gezinnen met afhankelijke kinderen, evenals af en toe een eenmalige toeslag per kind (bijv. een eenmalige steun van 150 € per kind).
• ‘Buurtoppas’: Een subsidieprogramma voor kinderopvang via vouchers voor werkende ouders.

4. Jongeren, studie en huisvesting

• Youth Pass: Jaarlijkse digitale kaart ter waarde van 150 euro voor jongeren van 18-19 jaar voor culturele en toeristische activiteiten en vervoer.
• Huisvestingstoeslagen voor studenten & Instellingen voor hoger beroepsonderwijs: Eenmalige verhoging en uitbreiding van de huisvestingstoeslag voor studenten, evenals uitbreiding ervan naar studenten van openbare Instellingen voor hoger beroepsonderwijs.
• Programma’s „Mijn huis“ (I & II): Huursubsidie en hypothecaire leningen met lage rente voor jongeren en koppels voor de aankoop van een eerste woning.

5. Energie, huisvesting en landbouwproductie

• Subsidie voor elektriciteitsrekeningen (via het Fonds voor de Energietransitie): Maandelijkse forfaitaire en gestaffelde subsidies op de elektriciteitsrekeningen van huishoudens en bedrijven tijdens de energiecrisis.
• Verwarmingssubsidie (Heating Pass): Ruimere criteria en hogere bedragen voor de verwarmingstoeslag (inclusief stookolie, aardgas, elektriciteit, stadsverwarming en brandhout/pellets).
• Subsidie voor meststoffen en landbouwdiesel: Gerichte steun aan boeren om de gestegen productiekosten op te vangen.
• Programma’s „Ik bespaar“ & „Ik recycleer – Ik vervang mijn apparaat“: Subsidie voor de energetische renovatie van woningen en de vervanging van airconditioners, koelkasten en zonneboilers.